Akbaba: Aleviler, bu kendini sorgulama sürecine karşı direnip, sorunları hep karşılarındakilere yüklemeye kalksalar da gelinen noktada bu sorgulama sürecini yaşamadan kurtulamazlar.

Dedeler Kurumu Başkanlığı’nı devreden Kazım Akbaba, Alevilik’in mevcut konumuyla ilgili, Öneri gazetesinin sorularını yanıtladı.

Aleviler’in gündemindeki en yakıcı sorun nedir sizce?

Akbaba: Alevilik sadece gündeme oturmakla kalmadı, aynı zamanda kendi içinde bir sorgulama sürecine de girmiş durumda. Aleviler, bu kendini sorgulama sürecine karşı direnip, sorunları hep karşılarındakilere yüklemeye kalksalar da gelinen noktada bu sorgulama sürecini yaşamadan kurtulamazlar. Ne kadar ertelenirse bu sorgulama, o kadar sancılı olacaktır. Tek tek bireyler açısından şu çok önemli: Alevi bir aileden olmak, Alevi bir aileden gelmek, Alevi olmaya yetmez. Zira Alevilik bir yoldur, Alevi olabilmek için bu yola girilmelidir.

Peki bu sözünü ettiğiniz sorgulamanın amacı ve kapsamı ne olacaktır sizce?

Akbaba: Sorgulama ilk etapta Alevi bireyini kapsasa da inanç kurumlarını da içine alacaktır. O kurumların bugün işlevlerini yerine getirip getirmedikleri, ne kadar güncel oldukları gibi konular öne çıkacaktır. Kurumların işlevsel olmayışı insanları zor durumlarda bırakıyor.

Güncelliği sorgulanacak kurumları daha somut olarak sıralamak mümkün mü?

Akbaba: Aleviler’in temel kurumları ikrar ayini, müsahiplik, görgü, dedelik ve talipliktir. İlk ikisi, son 200 yıldır işlevini neredeyse kaybetti sayılır. Görgü, köylerde yer yer geçerliliğini koruyor. Geriye dedelik ve taliplik kalıyor ki bunları birlikte ele almalıyız. Dede olmadan talip, talip olmadan dede olmuyor çünkü. Bugün bence taliplik kurumunun yerini dernek üyeliği almıştır. Derneklerin sorunları, taliplik kurumunun sorunlarıyla aynıdır. Cem yapma, kurban kesme, nikah kıyma, cenaze kaldırma gibi hizmetler, bugün derneklerde ve bağlı cemevlerinde yapılıyor. Avrupa’da bu hizmetleri karşılayan benim bildiğim bir dergah ya da ocak yok.

(Kaynak: Öneri, 01 Aralık 2005)